Οι Houthis κρατούν όμηρο το παγκόσμιο εμπόριο – Νέος πονοκέφαλος για τη Δύση η εκρηκτική άνοδος των ανταρτών

Οι Houthis της Υεμένης έχουν εξελιχθεί από ένα τοπικό αναγεννητικό κίνημα των Ζαϊντιτών Σιιτών στα ορεινά της βόρειας Υεμένης σε μια βαριά οπλισμένη δύναμη, ικανή να απειλεί θαλάσσιες εμπορικές οδούς, να πλήττει στόχους σε ολόκληρη την περιοχή και να επηρεάζει τις ισορροπίες ασφαλείας στη Μέση Ανατολή.
Η πρόσφατη προέλαση της οργάνωσης κατά μήκος των ακτών της Ερυθράς Θάλασσας στην Υεμένη έχει φέρει το στενό Bab el-Mandeb, ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα παγκοσμίως, ακόμη πιο κοντά στο επίκεντρο της σύγκρουσης. Παράλληλα, η συνεχής ενίσχυση των δυνατοτήτων της σε πυραύλους και drones της επιτρέπει πλέον να απειλεί στόχους πολύ πέρα από τα σύνορα της Υεμένης.
Η μεταμόρφωση αυτή χρειάστηκε δεκαετίες και διαμορφώθηκε μέσα από την πολιτική κατάρρευση της Υεμένης, τα χρόνια του εμφυλίου πολέμου και τη διευρυνόμενη στρατιωτική συνεργασία με το Ιράν και τη λιβανέζικη Hezbollah.

Από το τοπικό κίνημα στην ένοπλη εξέγερση

Όπως εξηγεί το Reuters, οι Houthis εμφανίστηκαν στη βόρεια Υεμένη στα τέλη της δεκαετίας του 1990 ως ένα κίνημα αναβίωσης των Ζαϊντιτών Σιιτών, συνδεδεμένο με την οικογένεια Houthi.
Η οργάνωση πολέμησε σε έξι πολέμους εναντίον της κυβέρνησης της Υεμένης, αποκτώντας σταδιακά μια αποτελεσματική τοπική πολιτοφυλακή και εδραιώνοντας την επιρροή της στα ορεινά της βόρειας χώρας.
Η πολιτική κρίση που ξέσπασε κατά την Αραβική Άνοιξη το 2011 δημιούργησε νέες ευκαιρίες για το κίνημα. Καθώς η κεντρική κυβέρνηση αποδυναμωνόταν, οι Houthis επέκτειναν τον εδαφικό τους έλεγχο και ανέπτυξαν στενότερες σχέσεις με το Ιράν και τη Hezbollah.
Το 2014 οι δυνάμεις τους κατέλαβαν την πρωτεύουσα Σαναά, τερματίζοντας ουσιαστικά τη μεταβατική πολιτική διαδικασία που υποστηριζόταν από τα κράτη του Κόλπου και πυροδοτώντας μια πολύ ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση.
Στη συνέχεια, η Σαουδική Αραβία ηγήθηκε στρατιωτικού συνασπισμού υπέρ της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης. Τα χρόνια των συγκρούσεων δεν παρήγαγαν ούτε αποφασιστική στρατιωτική νίκη ούτε μια βιώσιμη πολιτική λύση, οδηγώντας τελικά σε κατάπαυση του πυρός το 2022.
Ωστόσο, η σχετική ηρεμία δεν έδωσε τέλος στη σύγκρουση.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Γάζα την περίοδο 2023-2025, οι Houthis εκτόξευσαν πυραύλους και drones προς το Ισραήλ και επιτέθηκαν σε εμπορικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα, υποστηρίζοντας ότι οι επιχειρήσεις αυτές είχαν στόχο τη στήριξη των Παλαιστινίων.
Η δράση τους επεκτάθηκε ακόμη περισσότερο καθώς το Ιράν βρέθηκε αντιμέτωπο με άμεσες επιθέσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.

Η μάχη για τις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας

Η νέα κλιμάκωση έχει μεταβάλει σημαντικά και τη στρατιωτική εικόνα στο εσωτερικό της Υεμένης.
Η προηγούμενη εκεχειρία έχει καταρρεύσει και μάχες καταγράφονται σε πολλά από τα παραδοσιακά μέτωπα της χώρας, όπως οι περιοχές Marib και Jawf στα βόρεια, η Taiz στα νότια υψίπεδα, η Dhale στην κεντρική Υεμένη και η παράκτια περιοχή Tihama στην Ερυθρά Θάλασσα.
Οι Houthis κατέγραψαν επίσης ταχεία εδαφική προέλαση κατά μήκος της νότιας ακτής της Tihama, συμπεριλαμβανομένου του λιμανιού Mocha, καθώς και γειτονικών παράκτιων περιοχών και νησιών.
Οι εξελίξεις αυτές έχουν φέρει τις δυνάμεις των Houthis κατά μήκος μεγάλου μέρους της υεμενικής πλευράς του στενού Bab el-Mandeb, ενός στενού περάσματος που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν.
Το πέρασμα έχει πλάτος μόλις περίπου 19 χιλιομέτρων στο στενότερο σημείο του και αποτελεί μία από τις σημαντικότερες οδούς για το παγκόσμιο εμπόριο και τις ενεργειακές μεταφορές.
Η κατοχή εδαφών που δεσπόζουν στο πέρασμα δεν σημαίνει ότι οι Houthis ελέγχουν πλήρως τη ναυσιπλοΐα, ωστόσο τους προσφέρει επιπλέον θέσεις από τις οποίες μπορούν να απειλήσουν πλοία που διέρχονται από την Ερυθρά Θάλασσα.
Τα εδαφικά κέρδη ενδέχεται επίσης να δημιουργήσουν προϋποθέσεις για περαιτέρω στρατιωτικές επιχειρήσεις προς το Άντεν.
Η Σαουδική Αραβία έχει απαντήσει με αεροπορικά πλήγματα υπέρ δυνάμεων που στηρίζουν την κυβέρνηση της Υεμένης.

Μέχρι πού φτάνουν οι πύραυλοι των Houthis

Η σημασία των Houthis εκτός Υεμένης συνδέεται κυρίως με την ικανότητά τους να πραγματοποιούν επιθέσεις μεγάλου βεληνεκούς.
Η οργάνωση έχει αναπτύξει ένα οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων και drones ικανών να πλήξουν στόχους σε αποστάσεις εκατοντάδων ή ακόμη και άνω των 1.000 μιλίων.
Πύραυλοι των Houthis έχουν φτάσει μέχρι το Ισραήλ, ενώ η οργάνωση έχει επανειλημμένα στοχοποιήσει πόλεις και κρίσιμες υποδομές της Σαουδικής Αραβίας.
Παράλληλα, έχει εξαπολύσει επιθέσεις με πυραύλους και drones κατά εμπορικών πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα, συμβάλλοντας σε σημαντικές διαταραχές της ναυσιπλοΐας.
Η χρήση drones έχει αυξηθεί σημαντικά και εντός της Υεμένης, εξέλιξη που καταδεικνύει την αναβάθμιση των δυνατοτήτων τους σε σχέση με την περίοδο πριν από την εκεχειρία του 2022.
Ο συνδυασμός πυραύλων, drones και ελέγχου παράκτιων περιοχών παρέχει στους Houthis πολλαπλούς τρόπους άσκησης πίεσης και επιρροής πέρα από τα εδάφη που ελέγχουν άμεσα.

Το οπλοστάσιο και η υποστήριξη από το Ιράν

Βίντεο που δημοσιοποίησαν οι Houthis από τον Σεπτέμβριο παρουσιάζουν ένα ευρύ φάσμα όπλων και στρατιωτικού εξοπλισμού.
Στα πλάνα εμφανίζονται drones που μεταφέρουν και ρίχνουν πυρομαχικά, εκτοξεύσεις πυραύλων και επιθέσεις σε οχήματα και κτίρια. Άλλα βίντεο δείχνουν μαχητές να επιχειρούν με αγροτικά οχήματα, συχνά εξοπλισμένα με βαριά όπλα.
Οι Houthis έχουν επίσης επιδείξει εξοπλισμό που κατέλαβαν από δυνάμεις υποστηριζόμενες από τη Σαουδική Αραβία κατά την πρόσφατη προέλασή τους στην Tihama, όπως τεθωρακισμένα οχήματα, άρματα μάχης, πυροβολικό, φορητό οπλισμό, συστήματα επικοινωνιών και εξοπλισμό παρεμβολής drones.
Η ενίσχυση των στρατιωτικών τους δυνατοτήτων έχει συνδεθεί στενά με την ιρανική υποστήριξη, αν και η ακριβής έκταση της βοήθειας παραμένει αντικείμενο διαφωνιών.
Έκθεση ομάδας εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ το 2025 ανέφερε ότι οι Houthis ανέπτυξαν τις δυνατότητές τους σε πυραύλους και drones μέσω συνδυασμού τεχνικής βοήθειας και εγχώριας παραγωγής.
Η ίδια έκθεση κατέγραψε εκτεταμένη διακίνηση όπλων παρά το εμπάργκο του ΟΗΕ, μέσω των συνόρων με το Ομάν και θαλάσσιων διαδρομών λαθρεμπορίου.
Το Ιράν έχει παραδεχθεί ότι παρείχε όπλα και στρατιωτικούς συμβούλους στους Houthis, ωστόσο αρνείται ότι παραβίασε το εμπάργκο όπλων του ΟΗΕ.

Από πολιτοφυλακή σε περιφερειακό παίκτη

Η μεταμόρφωση των Houthis δεν οφείλεται μόνο στην απόκτηση περισσότερων όπλων.
Η οργάνωση επωφελήθηκε από την κατάρρευση του κεντρικού κράτους στην Υεμένη, την πολυετή πολεμική εμπειρία, την πρόσβαση σε εξωτερική τεχνογνωσία και την ανάπτυξη εγχώριας παραγωγής οπλικών συστημάτων.
Παράλληλα, η γεωγραφική θέση της Υεμένης προσδίδει στους Houthis ιδιαίτερη στρατηγική αξία. Η χώρα βρίσκεται δίπλα στην Ερυθρά Θάλασσα και στο στενό Bab el-Mandeb, γεγονός που τους επιτρέπει να επηρεάζουν έναν από τους σημαντικότερους εμπορικούς διαδρόμους που συνδέουν την Ευρώπη με την Ασία.
Η γεωγραφία αυτή πολλαπλασιάζει τον αντίκτυπο των στρατιωτικών τους δυνατοτήτων.
Μια τοπική σύγκρουση μπορεί πλέον να έχει συνέπειες για τη διεθνή ναυτιλία, τις αγορές ενέργειας και τη συνολική περιφερειακή ασφάλεια.

Τι ακολουθεί

Η κατάρρευση της εκεχειρίας και οι πρόσφατες εδαφικές επιτυχίες των Houthis ενδέχεται να σηματοδοτούν μια νέα φάση στον μακροχρόνιο πόλεμο της Υεμένης.
Το άμεσο ερώτημα είναι κατά πόσο η οργάνωση θα μπορέσει να εδραιώσει τις θέσεις της στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας και να αποκρούσει τις αντεπιθέσεις δυνάμεων που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία.
Η δυνατότητα διατήρησης πίεσης στη ναυσιπλοΐα και στις κρίσιμες υποδομές της περιοχής θα εξαρτηθεί από τη διαθεσιμότητα πυραύλων, drones και άλλων στρατιωτικών εφοδίων, καθώς και από την ικανότητά τους να συνεχίσουν την εγχώρια παραγωγή.
Από ένα τοπικό κίνημα στα βουνά της βόρειας Υεμένης, οι Houthis έχουν μετατραπεί σε μια δύναμη που επηρεάζει τους στρατηγικούς υπολογισμούς κρατών σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και μπορεί να επηρεάσει τη ροή εμπορευμάτων και ενέργειας σε παγκόσμια κλίμακα.

www.bankingnews.gr